• Polski
  • English

Aparat ortodontyczny – co należy wiedzieć przed założeniem?

aparat ortodontyczny

Leczenie ortodontyczne pozwala na zniwelowanie nieprawidłowości zębowych. Ortodoncja jest jedną z dziedzin stomatologii, która specjalizuje się w leczeniu wad zgryzu oraz zaburzeń w obrębie ustawienia zębów w łukach zębowych. Ortodonci wykorzystują do leczenia pacjentów aparaty ortodontyczne. Co warto wiedzieć, przed założeniem aparatu i jakie wykorzystywane są obecnie do leczenia?

Jak wygląda leczenie ortodontyczne?

Aparat ortodontyczny jest narzędziem, jakim posługują się stomatolodzy w celu prostowania zębów, niwelowania wad zgryzu i wad wymowy. Nierzadko właśnie one pozwalają na wyleczenie ustawionych nieprawidłowo zębów w poszczególnych łukach.

Ortodoncja dąży do korygowania nieprawidłowości zębowych. Aparat na zęby przywraca prawidłowe zwarcie, jakie naturalnie powinno występować  pomiędzy żuchwą i szczęką. Jego użycie umożliwia prawidłowe ustawienie zębów w łukach, a także na uzyskanie pięknego uśmiechu po założonym okresie leczenia.

Stałe aparaty na zęby oddziałują na nie przez 24 godziny na dobę, co jest ich zaletą, jakiej pozbawione są ruchome aparaty dentystyczne. Te ostatnie pozwalają na niwelowanie tylko niektórych, mniejszych wad. Aparat ortodontyczny stały ma wywierać określony, ukierunkowany nacisk na partie zębów, wywołując ich stopniowe przemieszczanie się w odpowiednie miejsca. Podczas przesuwania zęba, tkanka kostna pacjenta nawarstwia się, a w miejscu, na które ząb jest przemieszczany, dochodzi do zaniku tkanki kostnej. W czasie leczenia z zastosowaniem aparatu stałego pacjent może okresowo odczuwać dyskomfort, zwłaszcza bezpośrednio po jego założeniu i jest to całkowicie normalne.

Jaki aparat ortodontyczny wybrać?

Aparaty ortodontyczne można podzielić na dwa rodzaje: stałe aparaty na zęby oraz aparaty ruchome. Wybór typu rozwiązania, jakie zostanie zastosowane u danego pacjenta, zależny jest od decyzji podejmowanej przez ortodontę, na podstawie oceny stanu uzębienia. Nie bez znaczenia jest też wiek pacjenta. Najczęściej ruchome aparaty ortodontyczne wykorzystywane są w przypadku dzieci i młodzieży, w okresie wzrostu. Natomiast przy leczeniu wad zgryzu u osób dorosłych takie aparaty na zęby mają znikome zastosowanie.

Ruchomy aparat można wyjąć z jamy ustnej dosłownie w każdej chwili. Zalecane jest noszenie go co najmniej kilkanaście godzin na dobę, a wyjmowanie wyłącznie na czas spożywania pokarmów. Aparaty zdejmowane mogą:

  • korygować wady zgryzu u dzieci,
  • pomagać w rozbudowie łuków zębowych,
  • wspomagać odpowiedni wzrost szczęki.

Z uwagi na cechy szczególne aparatów ortodontycznych ruchomych, stosuje się je na wczesnym etapie życia pacjenta. Dzięki nim istnieje duże prawdopodobieństwo uniknięcia leczenia ortodontycznego w przyszłości. Natomiast aparat stały jest noszony zawsze i nie ma możliwości jego czasowego wyjęcia, bez wizyty w gabinecie ortodonty. Przeznaczony jest dla pacjentów dorosłych, do leczenia wad zgryzu i innych dolegliwości w obrębie uzębienia. Łuk aparatu ortodontycznego jest ściśle dostosowywany do indywidualnych cech szczęki czy żuchwy pacjenta.

Aparaty nazębne stałe znajdują zastosowanie w przypadku osób dorosłych, które mają zęby stałe oraz zakończył się w ich przypadku rozwój żucia. Właściwie więc niewykluczone, że taki aparat zostanie zastosowany także u nastolatków, bowiem rozwój żucia kończy się w około 14. roku życia.

Aparaty ortodontyczne ruchome stosowane są przeważnie u dzieci i młodzieży w okresie wzrostu. Mają znikome zastosowane w przypadku leczenia wad zgryzu u osób dorosłych. Pacjent może zdejmować go samodzielnie, a noszony jest on około kilkunastu godzin na dobę. Aparat ortodontyczny zdejmowany koryguje wady zgryzu u dzieci, pomaga rozbudować łuki zębowe oraz wspomaga odpowiedni wzrost szczęk. Stosując aparat ruchomy na wczesnym etapie życia, pacjent ma szansę uniknąć w przyszłości leczenia aparatem stałym.

Spośród różnych rodzajów aparatów stałych stosowanych obecnie przez ortodontów można wyróżnić:

  • aparat stały metalowy – podstawowy aparat nazębny o stałym charakterze, estetyczny, z zamkami małymi i płaskimi, stosowany przy różnych wadach zgryzu, komfortowy w noszeniu, z charakterystycznymi gumkami na zameczkach;
  • aparat stały kryształowy – nazywany również aparatem szafirowym, estetyczny aparat, który jest niemal niewidoczny z uwagi na fakt, że jego zamki wykonane są z niewidocznego monokryształu, który doskonale wtapia się w otaczający go kolor zębów; leczenie takim aparatem trwa dłużej niż w przypadku wykorzystywania aparatów stałych metalowych;
  • aparat stały samoligaturujący – alternatywą dla aparatów stałych z ligaturami są aparaty samoligaturujące, zbudowane z aktywnych klapek, zamiast gumek; aparat ten pozwala na skrócenie okresu leczenia ortodontycznego;
  • aparat stały porcelanowy – aparat nazębny ceramiczny, z zamkami wykonanymi z materiału ceramicznego, bardzo estetyczny, bez ligatur, niemal niewidoczny na zębach;
  • aparat lingwalny – składający się z zamków, ale umieszczonych od wewnętrznej strony zębów, dlatego pozostają one niemal niezauważalne na co dzień;
  • aparat Invisalign – przezroczysty aparat nakładkowy, będący elementem najnowocześniejszej metody korygowania wad zgryzu; zbudowany jest z przezroczystych, zupełnie niewidocznych nakładek, a wykorzystywany w leczeniu różnych, nawet trudnych przypadków ortodontycznych.

Ile nosi się aparat na zęby?

Okres leczenia z zastosowaniem aparatu ortodontycznego uzależniony jest od wielu czynników, między innymi rodzaju aparatu stałego oraz od stopnia skrzywienia zębów czy wady zgryzu. Podczas konsultacji w gabinecie ortodontycznym lekarz oszacuje, ile potrwa leczenie.

Założenie aparatu ortodontycznego

Standardowy aparat z zamkami i ligaturami zakładany jest w ten sposób, że najpierw pomiędzy zęby trzonowe wkładane są elastyczne elementy, które robią miejsce dla właściwych pierścieni aparatu. Później przyklejane są przy użyciu specjalnego kleju zameczki na zęby. Kolejnym krokiem jest umocowanie sprężystego drutu – łuku aparatu ortodontycznego na ligaturach. Wraz z postępami leczenia i kolejnymi wizytami kontrolnymi ortodonta będzie korygował położenie aparatu i tym samym doprowadzał do docelowego stanu uzębienie pacjenta.

Jak dbać o aparat ortodontyczny?

Każdy pacjent, u którego zakładany jest aparat ortodontyczny na zęby, powinien zostać pouczony przez stomatologa, jak o niego dbać. Intensywna higiena jamy ustnej jest priorytetem, choć jest to utrudnione, ponieważ resztki jedzenia gromadzą się w okolicy zamków i ligatur lub klapek w aparatach bezligaturowych. W tych miejscach powinny być one usuwane za pomocą specjalnej szczoteczki lub irygatora. Jeśli tak się nie stanie, resztki pożywienia staną się miejscem rozwoju bakterii i narastania płytki nazębnej, a to może doprowadzić do powstawania ubytków próchnicowych i rozwoju nawet bardzo poważnych chorób dziąseł.

W trakcie leczenia ortodontycznego ze szczególną uwagą trzeba dbać o stały aparat na zęby i samo uzębienie. Zaleca się mycie zębów najlepiej po każdym spożytym posiłku, za pomocą szczoteczki elektrycznej oraz specjalnej szczoteczki do czyszczenia przestrzeni pomiędzy drucikami i dziąsłami. Oprócz szczotkowania warto sięgnąć po płyn do płukania jamy ustnej, który dotrze tam, gdzie nie sięgniemy główką szczoteczki. Używanie nici dentystycznej z kolei oczyści złącza aparatu.

Co jeść przy aparacie ortodontycznym?

Tuż po założeniu stałego aparatu nazębnego pacjent może odczuwać dyskomfort. Na początek na pewno najlepiej będzie spożywać produkty płynne i rozdrobnione, o konsystencji puree. Później należy ograniczyć jedynie jedzenie ciągnących się produktów, jak guma do żucia, karmel i tym podobne. Zaleca się też, aby pacjenci posiadający stały aparat ortodontyczny zrezygnowali z jedzenia w całości twardych owoców i orzechów – lepiej je rozdrobnić. Całe orzechy czy pestki oraz nasiona mogą doprowadzić nawet do uszkodzenia aparatu i wygiąć łuk. Dobrze jest zmniejszyć też częstotliwość spożywania wina, kawy, barszczu czerwonego i innych mocno barwiących produktów.

AutorZespół Kliniki Supradent